ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΚΑ

Θέτει τον έβδομο πλανήτη, με σειρά, στο Ηλιακό μας σύστημα και αποτελεί τον τρίτο μεγαλύτερο σε μέγεθος. Ο Ουρανός ανακαλύφθηκε, επίσημα, από τον Άγγλο αστρονόμο Γουίλλιαμ Χέρσελ στις 13 Μαρτίου του 1781. Υπάρχουν όμως και προγενέστερες αναφορές που αφορούν τον πλανήτη, όπως αυτή του Φλάμστηντ το 1690 και του Μάγιερ στις 26 Σεπτεμβρίου του 1756, ο οποίος τον είχε χαρακτηρίσει αμυδρό αστέρα. Στη συνέχεια, ο Φ.Β. Χέρσελ τον περιέγραψε ως ένα ιδιόμορφο κομήτη χωρίς ουρά και τον ονόμασε << Georgium Sidus>>, δηλαδή 'Αστρο του Αγίου Γεωργίου. Τελικά, χαρακτηρίστηκε πλανήτης από τον Βαρνάβα Οριάνι το 1785. Με γυμνό μάτι φαίνεται σαν αστέρας 6ου μεγέθους, ενώ με τηλεσκόπιο μοιάζει με μικρό, φωτεινό δίσκο με χρώμα γαλαζοπράσινο προς το γκρίζο. Έλαβε το όνομά του από την Ελληνική Μυθολογία, λόγω της θέσης του μετά τον Κρόνο, ως πατέρας του. Η περιφορά του γύρω από τον Ήλιο διαρκεί 84,015 (30.686 ηλιακές ημέρες) γήινα χρόνια, ενώ η διάμετρός του είναι τετραπλάσια σε σχέση με τη διάμετρο της Γης, δηλαδή 51.800 χιλμ. Επιπλέον, ο όγκος του είναι 64 φορές μεγαλύτερος από τον όγκο της Γης. Απέχει από τη Γη περίπου 3 δισεκατομμύρια χλμ. Είναι ιδιόμορφος στην κίνηση του σε σύγκριση με τους άλλους πλανήτες, καθώς η κλίση του άξονα του είναι μεγαλύτερη από ορθή γωνία, φτάνοντας τις 98°. Η περιστροφή του Ουρανού γύρω από τον άξονα του έχει μέση περίοδο 10 ώρες και 48 πρώτα λεπτά και πραγματοποιείται κατά την ανάδρομη φορά, ένα φαινόμενο που παρατηρείται μόνο σε αυτόν και την Αφροδίτη. Αυτό σημαίνει ότι, ενώ γενικά οι πλανήτες έχουν φορά περιστροφής περί τον άξονα τους ίδια με τη φορά περιφοράς τους γύρω από τον Ήλιο (στον ουρανό από τη Δύση προς την Ανατολή), στον Ουρανό και την Αφροδίτη συμβαίνει το αντίθετο. Εξάλλου, ο άξονας περιστροφής του κείται σχεδόν στο επίπεδο της τροχιάς του, με αποτέλεσμα ο πλανήτης, κατά την περιφορά του γύρω από τον Ήλιο, να στρέφει προς τη Γη άλλοτε τον πόλο του κι άλλοτε τον ισημερινό του. Το φαινόμενο αυτό είναι μοναδικό στο ηλιακό μας σύστημα, δεδομένου ότι οι άξονες περιστροφής των άλλων πλανητών είναι κατά προσέγγιση κάθετοι στο επίπεδο τροχιάς τους. Μέχρι στιγμής, το φαινόμενο αυτό παραμένει περίεργο και ανεξήγητο. Οι συνθήκες που επικρατούν στην επιφάνειά του είναι ασυνήθιστες και μοναδικές. Οι εποχές του διαρκούν 21 γήινα χρόνια και είναι πολύ έντονες. Διαδοχικά στους δύο πόλους εκτιμάται ότι επικρατεί <<νύχτα>> για το αντίστοιχο χρονικό διάστημα. Βρίσκεται σε αεριώδη κατάσταση που καλύπτεται από ένα ημίρευστο φλοιό. Οι θερμοκρασίες που επικρατούν στην επιφάνειά του φθάνουν τους -193 βαθμούς Κελσίου, ενώ οι άνεμοι φυσούν με ταχύτητες που αγγίζουν τα 90-360 μίλια την ώρα. Η ατμόσφαιρα του Ουρανού αποτελείται από 83% Υδρογόνο, 15% Ήλιο, 2% Μεθάνιο και μικρές ποσότητες από ακετυλένιο. Το Μεθάνιο που βρίσκεται στο ανώτερο τμήμα της ατμόσφαιρας ευθύνεται για το γαλαζοπράσινο χρώμα του πλανήτη, καθώς απορροφά το κόκκινο χρώμα. Η χημική σύσταση της ατμόσφαιρας του Ουρανού είναι ανάλογη με αυτή του Δία και του Κρόνου. Άριελ, Ουμβριήλ, Τιτανία, Όμπερον, Μιράντα είναι κάποιοι από τους 21 δορυφόρους του που περιφέρονται κατά την ανάδρομη φορά στο επίπεδο του ισημερινού και επομένως με κλίση 98° ως προς το τροχιακό επίπεδο του πλανήτη. Σε αντίθεση με τους υπόλοιπους πλανήτες και δορυφόρους του Ηλιακού μας συστήματος, έχουν ονόματα από τα έργα του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ και του Άγγλου σατυρικού ποιητή Αλεξάντερ Πόουπ.

Οι Τιτάνια και Όμπερον, οι δύο μεγαλύτεροι δορυφόροι, διαθέτουν διάμετρο περίπου 1.600 χιλιομέτρων. Αυτό αντιστοιχεί περίπου στο μισό του μεγέθους της Σελήνης, ενώ η Μιράντα, ο μικρότερος, έχει μόλις 500 χιλιόμετρα διάμετρο, δηλαδή το 1/7 του μεγέθους της Σελήνης. Οι μεγαλύτεροι δορυφόροι, σύμφωνα με τις μετρήσεις που πραγματοποίησε το Voyager 2, αποτελούνται κατά 50% από πάγο, 20% από άνθρακα και αζωτούχες ενώσεις, και 30% από βράχους. Η επιφάνειά τους παρουσιάζει σκούρο γκρι χρώμα, με πληθώρα κρατήρων και βαθιά φαράγγια, φτάνοντας τα 20 χιλιόμετρα βάθος, ενώ σε ορισμένες περιοχές παρατηρούνται ενδείξεις για γεωλογική δραστηριότητα στο εσωτερικό τους. Το 1977, εντοπίστηκαν οι εννέα λεπτοί δακτύλιοι που περιβάλλουν τον Ουρανό, κοντά στον Ισημερινό του, και ονομάστηκαν 6,5,4, Άλφα, Βήτα, Ήτα, Γάμμα, Δέλτα και 'Εψιλον. Οι δακτύλιοι αυτοί φωτογραφήθηκαν και μετρήθηκαν αργότερα από το διαστημόπλοιο Voyager 2, η προσέγγιση του οποίου στον Ουρανό ξεκίνησε στις 4 Νοεμβρίου 1985 και έφθασε στην εγγυτάτη απόσταση στις 24 Ιανουαρίου 1986, στις 9:59 π.μ. Είναι αξιοσημείωτο ότι στις 24 Ιανουαρίου ο Ήλιος βρίσκεται στο ζώδιο του Υδροχόου. Οι δακτύλιοι αυτοί δεν είναι τόσο εντυπωσιακοί όσο αυτοί του Κρόνου και του Δία. Ο εξωτερικός δακτύλιος, ο 'Εψιλον, αποτελείται από μεγάλα κομμάτια πάγου και έχει γκρίζο χρώμα. Υπάρχει σημαντικός αριθμός στενών ή ατελών δακτυλίων, με διαφορετικά μεγέθη, από 50 μέτρα έως μεγαλύτερα, ενώ ανάμεσά τους υπάρχει άφθονος σκόνη. -----φωτογραφίες από Internet. Συνολικά, υπάρχουν 11 δακτύλιοι γύρω από τον Ουρανό.

Προφανώς, ένας πλανήτης σαν τον Ουρανό δεν θα μπορούσε να ανακαλυφθεί από έναν συνηθισμένο επιστήμονα, όπως ένας Αστρονόμος. Ο William Herschel, ο οποίος ανακάλυψε τον Ουρανό, δεν ήταν καθόλου Αστρονόμος. Ήταν μουσικός επαγγελματίας και μελετούσε τα μαθηματικά, την αστρονομία και τη γλώσσα ως χόμπι.

ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΑ

Σύμφωνα με τον Ησίοδο, στην αρχή υπήρχε το Χάος, ένας αχανής χώρος που περιείχε σε δυνητική μορφή όλα τα στοιχεία που θα συνθέσουν το σύμπαν. Από το Χάος προέκυψε ο Έρεβος, ο σκοτεινός χώρος κάτω από τη Γη, και η Νύχτα. Ο Έρεβος και η Νύχτα γέννησαν τον Αιθέρα, τον αέναο αέρα που περιβάλλει τον κόσμο, και την Ημέρα. Ακολούθησε η Γαία, η παγκόσμια μητέρα και η πηγή ζωής, η οποία έδωσε τον Ουρανό, τον αστρόζωρο θόλο. Στη συνέχεια, ο Ουρανός ενώθηκε με τη Γαία, τη μητέρα και σύζυγό του, και έτσι δημιουργήθηκε ο κόσμος. Η πρώτη γενιά θεών, οι Τιτάνες, οι Κύκλωπες και οι Εκατόγχειρες, αποτέλεσαν το προϊόν αυτής της ένωσης. Συγκεκριμένα, δώδεκα Τιτάνες, έξι άνδρες και έξι γυναίκες: ο Ωκεανός, ο Κοίος, ο Κρείος, ο Υπερίων, ο Ιαπετός και ο Κρόνος, και οι Τηθύς, Θεία, Θέμις, Μνημοσύνη, Φοίβη και Ρέα. Επίσης, τρεις Κύκλωπες, τα μονοφθάλματα όντα Βρόντης, Στερόπης και Άργης, που συμβολίζουν τη βροντή, την αστραπή και τον κεραυνό, και τρεις Εκατόγχειρες, τα μυθικά πλάσματα με εκατό χέρια και πενήντα κεφάλια, οι Αγαίων ή Βριάρεως, Κόττος και Γύγης. Ωστόσο, έφτασε η στιγμή να τερματιστεί αυτή η ένωση, ώστε ο κόσμος να αποκτήσει σταθερότητα και να αναπτυχθεί τάξη και ισορροπία στο σύμπαν, κάτι που δεν θα γινόταν σε μια συνεχή διαδικασία δημιουργίας. Υπό την επήρεια της μητέρας Γαίας, η οποία κουρασμένη από τη διαρκή γέννηση παιδιών, αλλά και από την απουσία της αναγνώρισης από τον πατέρα Ουρανό, ο Κρόνος έκοψε τα γεννητικά όργανα του Ουρανού με ένα δρεπάνι που είχε κατασκευάσει η ίδια η Γαία. Από το αίμα του Ουρανού, που χύθηκε αργότερα, γεννήθηκαν οι Ερινύες, οι Γίγαντες και οι Μελλανίδες Νύμφες, θεότητες που συνδέονται με την εκδίκηση και τον πόνο. Από τον αφρό που δημιουργήθηκε όταν ο Κρόνος πέταξε το αποκομμένο μέλος του Ουρανού στη θάλασσα, γεννήθηκε η Αφροδίτη. Ο Ουρανός επέζησε από αυτή την περιπέτεια, αν και ο ρόλος του στη συνέχεια περιορίστηκε. Διατήρησε ωστόσο ένα σημαντικό προνόμιο: την ικανότητα να προβλέπει το μέλλον. Χάρη σε αυτήν, θα μπορούσε να παρέμβει αργότερα για να σώσει τον εγγονό του Δία και να αποτρέψει την εκθρόνισή του.

Ο Διόδωρος ο Σικελιώτης παρουσιάζει μια διαφορετική εκδοχή του μύθου. Σύμφωνα με αυτήν, ο Ουρανός ήταν ο πρώτος βασιλιάς των Ατλάντων, ενός λαού δίκαιου και ευσεβούς που κατοικούσε στις ακτές του Ωκεανού. Ήταν αυτός που τους δίδαξε τον πολιτισμό και τους εισήγαγε στην πνευματική ζωή. Έξαιρετος αστρονόμος, παρατηρώντας τις κινήσεις των άστρων, δημιούργησε το πρώτο ημερολόγιο και προέβλεψε σημαντικά γεγονότα για το μέλλον. Μετά τον θάνατό του, του αποδόθηκαν θεϊκές τιμές και σταδιακά ταυτίστηκε με τον ίδιο τον ουρανό. Στην εκδοχή αυτή, αποδίδονται σαράντα πέντε παιδιά στον Ουρανό, δεκαοκτώ από την Τιμαία, η οποία αργότερα ονομάστηκε Γαία. Στη μητέρα τους οφείλουν το γενεαλογικό τους όνομα οι Τιτάνες. Ως κόρες του Ουρανού θεωρούνται η Βασιλεία, η Κυβέλη και η Ρέα, η οποία μετονομάστηκε σε Πανδώρα. Η Βασιλεία, εξαιρετικά όμορφη, διαδέχθηκε τον Ουρανό στον θρόνο και παντρεύτηκε τον Υπερίονα, έναν από τους αδελφούς της. Από αυτή την ένωση γεννήθηκαν ο Ήλιος και η Σελήνη. Ανάμεσα στα παιδιά του Ουρανού περιλαμβάνονται επίσης ο Άτλαντας και ο Κρόνος, σύμφωνα με τον Διόδωρο, ενώ κατά τον Πλάτωνα παιδιά του Ουρανού είναι και ο Ωκεανός και η Τηθύς.

Μια μικρή παραλλαγή του αρχικού ελληνικού μύθου εμφανίζεται στην συριακή παράδοση. Ο Φίλωνας, στην Βίβλο, αναφέρει ότι ο Κρόνος, γιος του Ουρανού, με συμβουλή του Ερμή του Τρισμέγιστου, αφαίρεσε τη γεννητική δύναμη από τον πατέρα του με τη βοήθεια των αδελφών του, Βέτυλου, Δάγουνα και Άτλαντα.

Γράφτηκε από τη Δήμητρα Τόγκα, Αστρολόγο